Wystawa o Zakładach Artystyczno-Badawczych

Wystawa przygotowana przez Muzeum ASP w Warszawie to pierwsze tak przekrojowe ujęcie dorobku Zakładów Artystyczno-Badawczych (ZAB). Opierając się na unikatowych zbiorach Muzeum, ekspozycja wydobywa z cienia pełne spektrum działalności tej jednostki, która stanowiła laboratorium nowoczesnego projektowania w Polsce i z którą wiążą się prapoczątki Wydziału Wzornictwa.

Przez lata rozproszone, w znacznej mierze zapomniane dziedzictwo ZAB – obejmujące m.in. architekturę, urbanistykę, wzornictwo – zostanie scalone, by opowiedzieć historię jednego z najbardziej znaczących zjawisk w polskiej kulturze wizualnej drugiej połowy XX wieku.

Zaprezentowanych zostanie kilkaset obiektów, z których znaczna część pozostaje dotąd nieznana szerszej publiczności.

Za punkt wyjścia do wystawy przyjęto odnaleziony podczas badań archiwalnych scenariusz niezrealizowanej ekspozycji, przygotowywanej w 1974 roku przez twórców ZAB z okazji 20-lecia jednostki.

Autorem koncepcji był Lech Tomaszewski, za projekt wystawy odpowiadała Viola Damięcka. W scenariuszu obiekty zostały uporządkowane według tez, przedstawiających sposób myślenia tego środowiska.

Narracja ekspozycji odzwierciedlać ma metodę pracy Zakładów, będącą zarazem myślą przewodnią ich działania: integrację sztuk. W myśl tej idei nowoczesna przestrzeń życia powstaje nie jako prosta suma osobnych elementów, lecz jest wspólnym dziełem architektów, artystów i inżynierów. Wystawa przywołuje sylwetki liderów Zakładów jak Jerzy Sołtan, Zbigniew Ihnatowicz, Lech Tomaszewski czy Oskar Hansen, ale idzie o krok dalej. Zgodnie z ideą zespołowości przypomina o dziesiątkach współtworzących dorobek Zakładów autorek i autorów, do dziś pozostających poza głównym nurtem zainteresowania historii sztuki, mimo ich ogromnego wkładu w kształt polskiego projektowania.

Wydarzenie wpisuje się w ramy dwóch istotnych dla Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie jubileuszy: 100-lecia Spółdzielni Artystów ŁAD oraz 50-lecia Wydziału Wzornictwa, ukazując Zakłady jako kluczowe ogniwo łączące te dwie epoki – pomost między przedwojennym etosem projektanta-rzemieślnika a powojennym, systemowym podejściem do projektowania przemysłowego i nowoczesnej dydaktyki wydziałowej. Wybrane prace Spółdzielni Artystów ŁAD, prezentowane na wystawie, zostaną umieszczone w kontekście idei modernizmu i początków działalności Zakładów.

W ramach obchodów obu rocznic odbędą się wydarzenia towarzyszące: oprowadzania, warsztaty, spacery i moderowna dyskusja o historii ZAB. Program przygotowany we współpracy m. in. z CENTRALĄ – Małgorzata Kucewicz & Simonem De Iacobis, Stowarzyszeniem Masław / Tu było, Tu stało, Wydziałem Wzornictwa ASP w Warszawie, oraz firmą UNITRA.

Dialog z historią domyka współczesna instalacja artystyczna Marcina Chomickiego, twórcy Archiwum Transformacji, który na przestrzeni lat dokumentował stopniową destrukcję pozostałości dziedzictwa architektonicznego m.in. projektów ZAB (Bar Wenecja, kompleks sportowy Warszawianka).

Prezentowana na dziedzińcu Pałacu Czapskich instalacja wchodzi w dialog z dorobkiem architektonicznym Zakładów Artystyczno-Badawczych (ZAB) warszawskiej ASP. Projekty ZAB, oparte na modernistycznej idei integracji sztuk, spójnie łączyły architekturę, malarstwo, rzeźbę oraz projektowanie wnętrz. Archiwalnym zdjęciom realizacji architektonicznych z lat 50. i 60., towarzyszą współczesne fotografie Chomickiego i jego abstrakcyjne kompozycje malarskie, składając się na opowieść o nieodległym w czasie, a w większości zaprzepaszczonym dziedzictwie warszawskiego powojennego modernizmu.

Otwarcie instalacji „Zakłady Artystyczno-Badawcze. Archiwum transformacji” na dziedzińcu Pałacu Czapskich: 29 października 2026,  godz. 17.30

Tadeusz Babicz, Tamas Banovich, Edward Bartman, Jolanta Bieguszewska, Jerzy Brejowski, Emil Cieślar, Sławomir Czajkowski, Zofia Czasznicka, Mieczysław Czernicki , Viola Damięcka, Piotr Damięcki , Elżbieta Dembińska-Cieślar, Jerzy Dowgiałło , Mirosław Duchowski, Teresa Duczkowska, Przemysław Dudek, Franciszek Duszeńko, Mieczysław Czernicki, Wojciech Fangor, Mirra Filipowicz, Jan Fleischmann, Alfred Funkiewicz, Wiktor Gessler, Michał Glinka, J. Gliński, Elżbieta Góral, Henryk Górka, Stanisław Górski, Zygmunt Grochowski, Michał Gutt, Romuald Gutt, Zdzisław Hałasa, Oskar Hansen, Zofia Hansen, Sven Hatløy, Adam Haupt, Jan Hempel, Marek Holzman, Julian Hulnicki, Zbigniew Ihnatowicz, Andrzej Iwanowski, Łukasz Jagoda, Zenon Januszewski, inż. Jaroszewicz, Adam Kaczkowski, Zofia Kann-Pociłowska, Wacław Kapusto, Zbigniew Kapuścik, Eugeniusz Karwatka, Teresa Kelm, Czesław Knothe, Aleksander Kobzdej, Tadeusz Kobylański, Lech Koliński, Marek Konieczny, Elżbieta Kosacz-Gesslerowa, Jerzy Kosiński, Grzegorz Kowalski, Teresa Kruszewska, Stanisław Kucharski, Tytus Kujawa, Szymon Kuczera, Edmund Kupiecki, Rafał Kwinto, Andrzej Latos, Zbigniew Lebecki, Lin Luo, Tadeusz Łodziana, Jerzy Łoziński, Piotr Łożykowski, Stanisław Łukaszewicz, Grzegorz Marczak, Jan Krzysztof Mesinser, Mieczysław Mołdawa, Józef Mroszczak, Andrzej Nagin, Cezary Nawrot, Grzegorz Niwiński, Wiesław Nowak, Michał Oborzyński, Zbigniew Orliński, Julian Pałka, Józef Patkowski, Krystyna Policzkowska, Jerzy Porębski, Andrzej Pinno, Piotr Piwowarczyk, Agnieszka Putowska, Jan Romek, Olgierd Rutkowski, Henryk Rzeńca, Alina Scholtz, Michał Seredyński, Jacek Sempoliński, Zbyszko Siemaszko, Stanisław Siemek, Jacek Sienicki, Ryszard Skarżyński, Stanisław Skrowaczewski, Stanisław Słonina, Bogusław Smyrski, Władysław Sochowski, Jerzy Sołtan, Jerzy Srokowski, Michał Stefanowski, Witold Straszewicz, Franciszek Strynkiewicz, Alina Szapocznikow, Adolf Szczepiński, Karolina Szelc, Krzysztof Szlifirski, Eugeniusz Szparkowski, Roman Terlikowski, Lech Tomaszewski, Bohdan Ufnalewski, Jerzy Wasilewski, Józef Wiktor, Włodzimierz Witkowski, Włodzimierz Wittek, Krzysztof Wodiczko, Bogusław Woźniak, Andrzej Jan Wróblewski, Wojciech Wybieralski, Krystyna Zakrzewska, Stanisław Zamecznik, Wacław Zalewski, Tadeusz Zieliński

„Zespołowość jest koniecznością naszych czasów. Zakłady Artystyczno-Badawcze warszawskiej ASP”

Muzeum Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie, Pałac Czapskich, Krakowskie Przedmieście 5, Warszawa

15 października 2026 – 21 marca 2027

Wernisaż: 14 października 2026, godz. 18.00

Otwarcie instalacji Marcina Chomickiego „Zakłady Artystyczno-Badawcze. Archiwum Transformacji”: 29 października 2026, godz. 17.30

Kuratorka: Jacqueline Horodyńska

Przygotowanie wystawy przez zespół Muzeum ASP w Warszawie: Jolanta Gola, Katarzyna Jankowska-Cieślik, Joanna Kania, Barbara Orłowska

Współpraca artystyczna: Marcin Chomicki

Projekt ekspozycji i identyfikacja wizualna: Łukasz Izert / Izert Studio

System ekspozycyjny: Jakub Marzoch

Opieka konserwatorska: Anna Kowalik

Konserwacja i restauracja dzieł: Dorota Dzik-Kruszelnicka, Anna Kowalik, Anna Szlasa-Byczek i Anna Sembiring / Pracownia Konserwatorska Versum, Mateusz Ulbin

Współpraca: Mateusz Senczyno / Archiwum ASP w Warszawie, Agata Hamilton, Anna Młyniec

Tłumaczenia: Piotr Szymor

Organizator: Muzeum Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie

Partnerzy: Wydział Wzornictwa ASP w Warszawie, Stowarzyszenie Masław / Tu było, tu stało, Fundacja Polska Sztuka Stosowana, UNITRA, CENTRALA – Małgorzata Kuciewicz & Simone De Iacobis

Patronat medialny: Magazyn Szum, Notes Na 6 Tygodni, RDC, Architektura Murator